یکی از آشنایان که از طریق حرفهء  شریف روانپزشکی ارتزاق می کند تعریف می کرد بیماری داشتم که اضطراب و ناآرامی روحی او را به دردهای عدیدهء جسمی مبتلا کرده بود. این خانم یک زن بسیار معمولی و سطح سواد او در حد تحصیلات دوره راهنمایی بود. روز اولی که به نزدم آمده بود در خلال صحبت هایم از او پرسیدم: بزرگترین تفریح شما چیست؟  و ایشان بدون معطلی در حالی که لحن پیروزمندانه ای به کلامش می داد گفت "مطالعه". به او گفتم آخرین کتابی که مطالعه کرده ای نامش چیست؟ گفت"پائیز پدر سالار" . به او گفتم این کتاب درباره چه بود؟ سرخ شد و گفت نمی دانم. گفتم چرا این کتاب را انتخاب کردی ؟ گفت برای اینکه به اقوام شوهرم نشان دهم من هم اهل مطالعه هستم برای همین شروع کردم به خواندن کتاب هایی که آنها درباره شان صحبت می کنند. گفتم منشاء تمام دردهای تو از همین کتاب هاست؛ به خودت لطف کن و به جای مطالعه آثار مارکز کارهایی را انجام بده که به انجام دادن آنها نیاز یا علاقه داری. تو به مطالعه آثار مارکز نه نیاز داری و نه علاقه.

   اگر نرخ مطالعه در کشور ما پایین است شاید به این دلیل مهم باشد که اکثر مردم نه به خواندن احساس نیاز می کنند  و نه علاقه ای به آگاهی از تفکرات و اندیشه های دیگران دارند، بنابر این، بسیاری، فعالیت هایی که به ویژه در هفته کتاب و کتابخوانی برای بالابردن نرخ مطالعه صورت می گیرد را نوعی آب در هاون کوبیدن تعبیر می کنند. یک  ضرب المثل آذری  می گوید:  با آب ریختن چشمه درست نمی شود، بلکه چشمه خود باید بجوشد و لبریز شود. شاید بتوان از مضمون این صحبت ها این نتیجه را گرفت که  تا  فرهنگ بهره گیری از اطلاعات(اطلاعات  برخواسته از دل پژوهش ها) در تصمیم گیری های خرد و کلان  تمامی سطوح جامعه نهادینه نشود پافشاری برای بالابردن آمار مطالعه راه به جایی نخواهد برد. مردم و  ارکان یک جامعه باید نیاز به اطلاعات را احساس کنند تا برای پاسخ دادن به این نیاز،  قدمی به سمت مطالعه بردارند.  شاید مهمترین قدم برای ایجاد این احساس نیاز را باید ابتدا آموزش و پرورش و   سپس آموزش عالی  بردارد. آموزش و پرورش می تواند از همان ابتدای راه  با سوق دادن فرزندان این مرز و بوم از  آموزش کتاب محور، معلم محور، و کلاس محور به سمت آموزش پژوهش محور مهمترین سهم را در ایجاد  نیاز و علاقه به دانستن و به تبع آن بالا بردن نرخ مطالعه داشته باشد و دانشگاه ها نیز می توانند تداوم بخش و تقویت کننده این خط سیر رشد باشند.