بازهم اندر حکایت حذف!
موضع گروههای کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی در خصوص تصمیم وزارتخانه بر حذف رشته کتابداری پزشکی در مقطع کارشناسی و راه اندازی دوره کارشناسی فناوری اطلاعات سلامت چیست؟
اکثر گروههای کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی ایران نسبت به نحوه عملکرد و تصمیم گیری وزارتخانه اعتراض دارند و این امر قرار است از طریق وزیر محترم بهداشت پیگیری شود. تصمیم گیری برای این کار بدون هماهنگی با گروههای کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی ایران و توسط برخی افراد گرفته شده و بعد از چند هفته از تصویب اولیه، در جلسه ای که با مدیران گروهها داشتند دلیل اصلی این تصمیم را ارتقاء رشته توجیه کردند. ارتقاء را در حذف کردن دورههای کارشناسی و افزایش دورههای ارشد عنوان میکنند. در این میان این بحث مطرح میشود که چه کسانی قرار است وارد مقطع کارشناسی ارشد رشته کتابداری پزشکی شوند و هدف از پرورش این افراد چیست؟ و بدنه کارشناسی کتابخانههای بهداشت و درمان چگونه عمل خواهد نمود؟
در جلسه مذکور برای دفاع از کارشناسی کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی و اثبات اهمیت آن به نقش کارشناسان کتابداری پزشکی در ارتقاء سواد اطلاعاتی جامعه مخاطب، و بهره گیری از بانکها و پایگاههای اطلاعاتی و در نتیجه کسب رتبه اول تولید علم در خاورمیانه و حتی سبقت ایران از ترکیه اشاره کردیم (جناب آقای رحیمی دبیر علمی نخستین همایش علم سنجی در علوم پزشکی بودهاند). کارشناسان کتابداری پزشکی بدنه کتابخانهها را بسیار محکمتر از گذشته ساختهاند. اما توجیه تیم تصمیم گیرنده این است که از این پس کارشناس ارشد کتابداری پزشکی باید این کار را در کتابخانه ها انجام دهد.
دلیل حذف رشته کتابداری پزشکی در مقطع کارشناسی و راه اندازی دوره کارشناسی فناوری اطلاعات سلامت چیست؟
بر اساس گفته معاون محترم وزارت بهداشت هم اکنون تعداد زیادی دوره کارشناسی کتابداری در وزارت علوم، دانشگاههای پیام نور، علمی-کاربردی و آزاد برپاست که کار پرورش کارشناس کتابداری را بر عهده دارند. هر چند این دورهها در حوزه پزشکی نیستند ولی میتوان آنان را از طریق کارشناس ارشد کتابداری پزشکی در کتابخانههای بهداشتی و درمانی ارتقاء داد.
البته روی این مطلب که کارشناسهای پرورش یافته در وزارت علوم، دانشگاههای پیام نور، علمی-کاربردی و دانشگاه آزاد میتوانند وظایف کارشناس پزشکی را به خوبی انجام دهند بحث است. ما روی این قضیه شک داریم و مطمئن نیستیم که آنان بتوانند به قدرت کارشناس کتابداری پزشکی امروز فعالیت کنند.
اعتقاد وزارتخانه بر این است که این گروهها برای پرورش کارشناس کتابداری حتی در حوزه بهداشت و درمان کافی است. نمی توان گفت این توجیه غلط است. چون آنان بدنه کارشناسی را در نظر گرفته اند. اما تأکید بنده بر تدریجی انجام شدن این کار است. یعنی ابتدا با کم کردن تعداد کارشناسی، راه اندازی کارشناسی ارشد، و بعد به صفر رساندن کارشناسی. با این دیدگاه که کارشناس ارشدهای کتابداری پزشکی پس از وارد شدن به مراکز بهداشت و درمان، کارشناسان غیرپزشکی را جهت خدمت در این حوزه آماده می کنند.
راضیه زاهدی، نیره سلیمان زاده
آیا محتوا، سرفصل و اهداف رشته تکنولوژی اطلاعات سلامت مشخص است؟
بر اساس گفته مسئولین وزارتخانه، تیمی متشکل از متخصصان کتابداری پزشکی، مدارک پزشکی و کامپیوتر مسئول تدوین سرفصلها هستند. هدف از آن هنوز مشخص نیست هر چند معاون محترم وزیر بهداشت، ارتقاء IT در بهداشت و درمان را دلیل این تصمیم گیری دانسته اند. اما برای ما هنوز مشخص نشده است که آیا تیم اجرای این برنامه از اعضای این سه گروه تشکیل شدهاند یا خیر. و یا اصلاً چه سرفصلهایی در دروس آنها قرار داده شده است؟
آیا در این تصمیم گیری با متخصصان و پیشکسوتان کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی مشورت شده است؟
سخن مسئولان وزارتخانه این است که هیئت بورد که شامل جمعی از متخصصان رشتههای درگیر است این تصمیم را گرفتهاند. اما سخن ما اینجاست که یکی از اصلیترین مشاوران باید مدیران گروهها باشند، اما این امر صورت نپذیرفته است. اینکه با چه کسانی مشورت شده است و نظرات آنان چه بوده است مشخص نیست و به ما مطلبی در این خصوص گفته نشده است. به نظر میرسد در این زمینه حتی باید با پیشکسوتان کتابداری محض که در وزارت علوم فعالیت میکنند هم مشورت شود و راهنماییهایی نیز از آنان گرفته شود. بسیار خوب بود اگر رابطه بین وزاتخانه ای هم ایجاد میشد و صحبتهایی نیز با این بزرگواران می شد.
به نظر شما راه حل این مشکل چیست؟
اعتقاد ما بر این است که این کار نباید به صورت ضربتی و ناگهانی صورت گیرد. ابتدا باید ظرفیت کارشناسی را کم کرد و جهت راه اندازی دوره های کارشناسی ارشد و افزایش ظرفیت آنها برنامه ریزی کرد و یا از گروه های کتابداری پزشکی موجود چند گروه برنامه کارشناسی خود را ادامه دهند و بقیه به آموزش کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی بپردازند. البته این پیشنهاد تا کنون پذیرفته نشده و اکنون از طریق رؤسای دانشگاهها اقداماتی در دست اجرا است. برای راه اندازی دوره های ارشد مشکلاتی وجود دارد، از جمله نیروی انسانی گروهها. برخی گروهها بضاعت و توانایی و زمینه ایجاد این کار را ندارند. تکلیف آنها چیست؟ بر همین اساس گروههای کتابداری پزشکی اعتقاد دارند این امر باید با کارشناسی دقیق صورت پذیرد. به عنوان مثال اینکه برای دوره دکتری کتابداری پزشکی (که البته هنوز راه اندازی نشده است و همین امر مشکل دیگری بر سر اجرای این طرح است) از بین مربیان فعلی کتابداری پزشکی پذیرش شود و بعد از پرورش آنان و بازگشت به گروههای خود این تصمیم اجرا شود. اگر از این پس کارشناسی کتابداری پزشکی نداشته باشیم و یا کم داشته باشیم شاید ارزش و موقعیت شغلی رشته ارتقاء یابد اما در آینده قطعاً ضربه خواهیم خورد. مثل اینکه کارشناس ارشد ما ممکن است مسئولیتی که در کتابخانه ها بر عهده یک کتابدار است را به خوبی انجام ندهند.
گروههای کتابداری تا کنون چه اقداماتی در این خصوص انجام داده اند؟
طی هفتههای آینده جلساتی در وزارتخانه جهت تعدیل این قضایا برگزار می شود. نامه نگاری و مکاتبات بین گروههای کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی کشور در این خصوص در حال انجام است که البته گروههای مدارک پزشکی هم در این امر همکاری دارند. نتایج نهایی به وزیر و معاون آموزشی ایشان تحویل داده خواهد شد.